మీ పెట్టుబడులపై పన్ను ఎలా? క్యాపిటల్ గెయిన్స్ సులభంగా

ఒక పెట్టుబడిని మీరు కొన్న ధర కంటే ఎక్కువకు అమ్మితే, ఆ లాభం క్యాపిటల్ గెయిన్; దానిపై పన్ను ఉంటుంది. పన్ను ఎంత అనేది రెండు విషయాలపై ఆధారపడుతుంది: మీరు దేనిలో పెట్టుబడి పెట్టారు, ఎంతకాలం ఉంచారు. నిర్ణీత కాలం దాటి ఉంచితే ఆ లాభం దీర్ఘకాలికం (లాంగ్-టర్మ్), సాధారణంగా పన్ను తక్కువ. అంతకంటే ముందే అమ్మితే అది స్వల్పకాలికం (షార్ట్-టర్మ్).

జూలై 2024 నుంచి నియమాలు సులభమయ్యాయి. దాదాపు అన్నింటిపై దీర్ఘకాలిక లాభానికి 12.5% పన్ను. లిస్టెడ్ షేర్లు, ఈక్విటీ ఫండ్స్, REITలపై స్వల్పకాలిక లాభానికి 20%; మిగతా చాలా స్వల్పకాలిక లాభాలు మీ ఆదాయంలో కలిసి, మీ స్లాబ్ రేటుతో పన్ను పడుతుంది.

నియమాలు ఒకే పట్టికలో

ఇక్కడ డెట్ మ్యూచువల్ ఫండ్స్ అంటే 65% కంటే ఎక్కువ డెట్, మనీ మార్కెట్ సాధనాల్లో పెట్టే ఫండ్స్. ఈ రేట్లన్నింటిపై 4% హెల్త్ అండ్ ఎడ్యుకేషన్ సెస్ అదనం; ఆదాయం ఎక్కువైతే సర్‌ఛార్జ్ కూడా.

ఈక్విటీ ఫండ్స్: మొదటి ₹1.25 లక్షలకు పన్ను లేదు

ప్రతి ఆర్థిక సంవత్సరం, ఈక్విటీ ఫండ్స్, లిస్టెడ్ షేర్లు, REIT లేదా InvIT యూనిట్ల నుంచి వచ్చే దీర్ఘకాలిక లాభంలో మొదటి ₹1.25 లక్షలకు పన్ను లేదు. ఈ పరిమితి అన్నింటికీ కలిపి; ఒక్కోదానికి ₹1.25 లక్షలు కాదు.

ఉదాహరణ: ప్రియ మూడేళ్ల క్రితం ఒక ఈక్విటీ ఫండ్‌లో ₹5 లక్షలు పెట్టారు. ఇప్పుడు ₹8 లక్షలకు అమ్ముతున్నారు; దీర్ఘకాలిక లాభం ₹3 లక్షలు.

అదే 12 నెలల లోపు అమ్మి ఉంటే, మొత్తం ₹3 లక్షలు స్వల్పకాలిక లాభం అయి 20% పన్ను పడేది: ₹60,000తో పాటు సెస్, సుమారు ₹62,400. మొదటి ఏడాది దాటే వరకు ఆగడం వల్ల ఆమెకు దాదాపు ₹40,000 ఆదా అయింది.

ఒక మంచి అలవాటు: మీ ఈక్విటీ ఫండ్స్ పెరిగి ఉంటే, ప్రతి ఏడాది ₹1.25 లక్షల వరకు దీర్ఘకాలిక లాభం పన్ను లేకుండా బుక్ చేసుకునేంత అమ్మి, ఆ డబ్బును మళ్లీ పెట్టుబడి పెట్టవచ్చు. దీనివల్ల మీ కొనుగోలు ధర పెరుగుతుంది, చివరికి అమ్మినప్పుడు పన్ను తగ్గుతుంది. దీన్ని ట్యాక్స్ హార్వెస్టింగ్ అంటారు.

డెట్ ఫండ్స్: మీరు కొన్న తేదీ ముఖ్యం

1 ఏప్రిల్ 2023 లేదా ఆ తర్వాత కొన్న డెట్ ఫండ్ యూనిట్లపై, ఎంతకాలం ఉంచినా, FD వడ్డీలాగే మీ స్లాబ్ రేటుతో పన్ను పడుతుంది. ఆ తేదీకి ముందు కొన్న యూనిట్లు 24 నెలల తర్వాత దీర్ఘకాలికం అవుతాయి; వాటిపై 12.5% పన్ను.

అయినా FDల కంటే డెట్ ఫండ్స్‌కు ఒక ప్రయోజనం ఉంది: వడ్డీ వచ్చినప్పుడల్లా ఏటా కాకుండా, అమ్మినప్పుడే పన్ను చెల్లిస్తారు; అప్పటి వరకు మీ డబ్బు పన్ను లేకుండా పెరుగుతుంది.

23 జూలై 2024కు ముందు కొన్న స్థిరాస్తి

23 జూలై 2024కు ముందు కొన్న భూమి లేదా ఇంటిపై దీర్ఘకాలిక లాభానికి, భారతదేశంలో నివసించే వ్యక్తులు, HUFలు ఈ రెండింటిలో ఏది తక్కువో అది చెల్లించవచ్చు:

• ఇండెక్సేషన్ లేకుండా లాభంపై 12.5%, లేదా
• ఇండెక్సేషన్ తర్వాత (కొనుగోలు ధరను ద్రవ్యోల్బణం మేర పెంచిన తర్వాత) లాభంపై 20%.

23 జూలై 2024 లేదా ఆ తర్వాత కొన్న స్థిరాస్తిపై ఇండెక్సేషన్ లేకుండా 12.5%. NRIలు ఏ సందర్భంలోనైనా ఇండెక్సేషన్ లేకుండా 12.5% చెల్లిస్తారు.

ఇంకా తెలుసుకోవాల్సినవి

• ₹12 లక్షల రిబేట్ ఈ లాభాలకు వర్తించదు. కొత్త పన్ను విధానంలో ₹12 లక్షల వరకు ఆదాయంపై పన్ను ఉండకపోవచ్చు; కానీ 20% పడే స్వల్పకాలిక లాభాలకు, 12.5% పడే దీర్ఘకాలిక లాభాలకు ఆ రిబేట్ వర్తించదు. మీ ఇతర ఆదాయం ₹12 లక్షల లోపు ఉన్నా వాటిపై పన్ను పడవచ్చు.
• SIPలో ప్రతి వాయిదా వేరుగా లెక్కిస్తారు. ప్రతి SIP వాయిదాకు దాని సొంత కొనుగోలు తేదీ ఉంటుంది; అమ్మినప్పుడు గత 12 నెలల్లో (కొన్ని ఫండ్స్‌కు 24) కొన్న యూనిట్లు ఇంకా స్వల్పకాలికమే.
• ఒక ఫండ్ నుంచి మరో ఫండ్‌కు మారడం అమ్మకమే. ఒకే ఫండ్ హౌస్‌లో ఒక స్కీమ్ నుంచి మరో స్కీమ్‌కు మారినా, ఒకటి అమ్మి మరొకటి కొన్నట్లే పన్ను పడుతుంది.
• నష్టాలు పన్ను ఆదా చేస్తాయి. స్వల్పకాలిక నష్టాన్ని స్వల్పకాలిక లేదా దీర్ఘకాలిక లాభాలతో సర్దుబాటు చేయవచ్చు; దీర్ఘకాలిక నష్టాన్ని దీర్ఘకాలిక లాభాలతో మాత్రమే. ఈ ఏడాది వాడుకోలేని నష్టాలను, రిటర్న్ సమయానికి దాఖలు చేస్తే, ఎనిమిదేళ్ల వరకు ముందుకు తీసుకెళ్లవచ్చు.
• డివిడెండ్లపై పన్ను వేరు. షేర్లు, ఫండ్స్ నుంచి వచ్చే డివిడెండ్లు మీ ఆదాయంలో కలిసి, మీ స్లాబ్ రేటుతో పన్ను పడుతుంది.
• NRIలకు రిడెంప్షన్ సమయంలోనే TDS మ్యూచువల్ ఫండ్ లాభాలపై కోత పడుతుంది. రిటర్న్ దాఖలు చేసినప్పుడు అదనంగా కోసిన మొత్తాన్ని తిరిగి పొందవచ్చు.

బడ్జెట్‌లతో పన్ను నియమాలు మారుతాయి. ఇవి 2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరానికి వర్తించే నియమాలు. పెద్ద మొత్తం అమ్మే ముందు, అది మీ మిగతా ఆదాయంతో ఎలా కలుస్తుందో చూసుకోండి, లేదా మాతో, మీ పన్ను సలహాదారుతో మాట్లాడండి.